Werken aan herstel in Malawi

Wat gebeurt er als iemand na een gewelddadig conflict terugkeert naar een dorp waar nog veel pijn, boosheid en wantrouwen leeft? Hoe voorkom je dat oude conflicten opnieuw oplaaien? In Malawi werken we samen met lokale gevangenismedewerkers en gemeenschappen aan herstel. Dat gaat niet vanzelf. Maar waar mensen bereid zijn naar elkaar te luisteren, kan iets nieuws ontstaan.

De afgelopen maanden hebben we de rapportages en evaluaties van het eerste projectjaar doorgenomen. Wat gaat goed en wat kan beter? Die lessen helpen ons de kwaliteit van ons werk te verbeteren en beter aan te sluiten bij de gemeenschappen. Inmiddels zijn in vier gevangenissen trainingen gegeven, materialen ontwikkeld en maar liefst 57 herstelontmoetingen georganiseerd. Achter ieder van die ontmoetingen zit een verhaal. We delen er één.

Een dorp vol vragen: het verhaal van Mirjam

Mirjam was betrokken bij een gewelddadig conflict over land. Na haar arrestatie kwam ze terecht in het Halfway House, de re-integratielocatie van onze partner Prison Fellowship Malawi (PFM). Na een groepscursus over slachtofferbewustzijn en individuele gesprekken met het team wilde ze werken aan herstel met haar familie en gemeenschap. Het team reisde daarom met haar mee naar haar dorp.

Bij aankomst bleek de situatie anders dan verwacht. Niet alleen haar familie, maar een groot deel van het dorp was aanwezig. De spanning was voelbaar en Mirjam durfde aanvankelijk de auto niet uit.

Het team zocht eerst contact met de dorpshoofden. Al snel werd duidelijk dat het conflict veel meer mensen had geraakt. Dorpsbewoners vroegen zich af waarom juist Mirjam aanwezig was en de andere betrokkenen niet.

Het team nam de tijd om naar de zorgen van de gemeenschap te luisteren en uit te leggen wat herstelrecht kan betekenen. Met steun van de dorpshoofden werden afspraken gemaakt om Mirjams veiligheid te waarborgen en nieuw geweld te voorkomen. Zo kon zij haar spijt betuigen tegenover haar familie en betrokken dorpsgenoten. Ook kregen de aanwezigen ruimte om hun verhaal te vertellen en hun zorgen over haar terugkeer uit te spreken.

Wat begon met spanning en wantrouwen, eindigde in een ontmoeting waarin mensen elkaar weer de hand konden schudden.

Was hiermee alles opgelost? Zeker niet. Vertrouwen en herstel vragen tijd. Het team blijft volgen hoe Mirjams terugkeer verloopt en of de gemaakte afspraken standhouden. De ontmoeting onderstreepte ook het belang van een goede voorbereiding. Bij volgende ontmoetingen wil het team vooraf beter afstemmen met gemeenschapsleiders over de betrokkenen en hun verwachtingen.

Maar bovenal laat dit verhaal zien waarom we dit werk doen. Door ruimte te maken voor onuitgesproken verhalen, verantwoordelijkheid bespreekbaar te maken en samen afspraken te maken, proberen we de cirkel van geweld te doorbreken. Niet door te vergeten wat er is gebeurd, maar door het in het licht te brengen en samen een andere weg te zoeken. We geloven dat dit raakt aan de opdracht die God ons geeft om te werken aan verzoening:

‘God heeft ons door Christus met zich verzoend en ons de verkondiging van die verzoening toevertrouwd.’
2 Korintiërs 5:18