Eind september reisde voorzitter Cees de Mooij naar Malawi om het werk van Care4Malawi van dichtbij te zien. Hij bezocht het Halfway House, was getuige van een indrukwekkende herstelontmoeting en onderzocht hoe lokale ondernemingen kunnen bijdragen aan de duurzame financiering van het herstelrechtprogramma. In dit persoonlijke reisverslag deelt hij de ontmoetingen, inzichten en hoopvolle momenten die hem zijn bijgebleven.

Malawi van dichtbij: werken aan herstel, hoop en een duurzame toekomst

Het reisverslag van Cees de Mooij, voorzitter van Care4Malawi

Eind september reisde ik samen met Bart Reedijk en Bart de Mooij naar Malawi. Het doel van onze reis was om met eigen ogen te zien hoe het werk van Care4Malawi in de praktijk vorm krijgt, hoe onze lokale partner Prison Fellowship Malawi (PFM) het herstelrecht verder ontwikkelt en hoe we ervoor kunnen zorgen dat dit belangrijke werk ook in de toekomst kan blijven bestaan.

Naast het bezoeken van projecten en het voeren van gesprekken met onze partners, gingen we op zoek naar mogelijkheden om lokale ondernemingen te ondersteunen. Het uiteindelijke doel is dat deze bedrijven vanuit hun winst kunnen bijdragen aan de financiering van het herstelrechtprogramma. Zo willen we toewerken naar een situatie waarin het werk steeds meer lokaal gedragen en gefinancierd wordt.

Een nieuwe kans na detentie
Een van de eerste bezoeken bracht ons naar het Halfway House in Balaka. Hier verblijven mannen in het laatste jaar van hun detentie. Ze volgen er een vakopleiding en nemen deel aan het programma voor Restorative Justice, oftewel herstelrecht.
Het doel is dat deze jonge mannen, soms ook vrouwen, na hun detentie niet worden buitengesloten. Dat zij een eerlijke nieuwe kans krijgen om verantwoordelijkheid te nemen, relaties te herstellen en opnieuw te beginnen.

Tijdens mijn bezoek mocht ik 52 certificaten uitreiken aan deelnemers die hun opleiding hadden afgerond. De blijdschap in de ogen van deze mannen raakte mij. Tijdens een rondleiding door de verschillende werkplaatsen zag ik hoe gemotiveerd en trots zij aan het werk waren. Een vak leren geeft hun niet alleen praktische vaardigheden, maar vergroot ook de kans op een nieuwe start na hun detentie.

Een bijzonder moment van herstel
Het meest indrukwekkende moment van mijn bezoek aan het Halfway House vond plaats in een dorp waar twee jonge mannen, in aanwezigheid van hun families, dorpsgenoten en het dorpshoofd, hun excuses kwamen aanbieden.

We reisden over slechte wegen naar het dorp, waar honderden mensen uit de omgeving bijeen waren gekomen. De twee mannen kregen de gelegenheid om verantwoordelijkheid te nemen voor wat er was gebeurd en om vergeving te vragen.

Vervolgens sprak het dorpshoofd hen toe. Hij gaf aan dat de gemeenschap bereid was hun een nieuwe kans te geven en moedigde hen aan die kans te benutten. Daarna werden de mannen door verschillende aanwezigen omhelsd.

Na twee jaar met hart en ziel betrokken te zijn geweest bij Care4Malawi, was het bijzonder ontroerend om met eigen ogen te zien wat het werk van onze lokale partners kan betekenen. Dit was herstelrecht in de praktijk: niet alleen praten over herstel, maar daadwerkelijk werken aan verzoening en een nieuwe toekomst.

Samen bouwen aan een sterke lokale organisatie
Naast de bezoeken aan het Halfway House voerden we gesprekken met het bestuur van Prison Fellowship Malawi en met medewerkers die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het herstelrechtprogramma.

Het is belangrijk dat onze lokale partner het werk steeds zelfstandiger kan uitvoeren en dat kennis en verantwoordelijkheid duurzaam worden overgedragen. Tijdens deze gesprekken hebben we daarom ook gekeken naar de samenwerking, de organisatie en de toekomst van het programma.

Ik merkte dat medewerkers zeer betrokken zijn bij hun werk. Een sterk lokaal team is onmisbaar. Uiteindelijk willen we dat het herstelrecht stevig verankerd is in de Malawische samenleving en ook zonder voortdurende financiële steun vanuit Europa kan blijven bestaan.

Ondernemen om herstel mogelijk te maken
Een belangrijk onderdeel van de reis was het onderzoeken van mogelijkheden om het herstelrechtprogramma op termijn financieel zelfstandig te maken. Daarom bezochten we verschillende bestaande ondernemingen. We zagen onder andere een bedrijf dat plastic afval verwerkt tot stenen voor de bouw. Ook bezochten we ondernemers die actief zijn in verschillende bedrijfstakken, waaronder een champignonkwekerij en een kaasmakerij.

Daarnaast bekeken we een initiatief waarbij bedrijfsruimten worden verhuurd en een maismolen inkomsten kan opleveren. Zulke voorbeelden helpen ons om te begrijpen welke bedrijfsactiviteiten kansrijk zijn en welke kennis nodig is om ze succesvol te runnen.

We willen niet zomaar nieuwe bedrijven beginnen. Het uitgangspunt is juist om bestaande initiatieven te vinden die met de juiste begeleiding en financiering kunnen groeien. De leiding blijft daarbij lokaal. Een deel van de winst zou vervolgens structureel kunnen worden ingezet voor de financiering van het herstelrechtprogramma.

Ook het varkensproject bij het Halfway House begint vorm te krijgen. Ik zag verschillende gezonde zeugen, waarvan er al enkele drachtig waren. Dat geeft hoop op toekomstige inkomsten en daarmee op een volgende stap richting duurzame financiering.

Er is nog veel te onderzoeken, maar de eerste ervaringen geven ons waardevolle inzichten.

Ontmoetingen die je bijblijven
Tijdens onze reis bezochten we ook andere initiatieven die zich inzetten voor kwetsbare mensen. Een voorbeeld hiervan is Tidzalerana, een plek waar mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking verzorging krijgen en waar men zich inzet voor een waardig leven voor de bewoners.

Ook bezochten we de dagopvang van Esther en Richard, waar kwetsbare kinderen voorschoolse educatie ontvangen en kinderen met een beperking terechtkunnen voor ondersteuning en revalidatie.

Bij verpleegkundige Chris Onderstal zagen we hoe zij met grote volharding een kliniek heeft opgebouwd. Daarnaast maakt en verkoopt zij haar eigen zeep. De opbrengst daarvan wordt gebruikt voor de exploitatie van de kliniek. We verkenden of haar kennis mogelijk kan worden overgedragen aan een andere lokale onderneemster, zodat ook daar een kans op inkomsten en ontwikkeling ontstaat.

Deze ontmoetingen maakten opnieuw duidelijk hoeveel inzet, creativiteit en doorzettingsvermogen er bij lokale initiatieven aanwezig is. Tegelijkertijd zag ik hoe groot de uitdagingen kunnen zijn en hoeveel geduld er nodig is om iets op te bouwen en in stand te houden.

Een onverwacht gebaar van betrokkenheid
Een ontmoeting die mij bijzonder bijblijft, vond plaats tijdens ons verblijf bij het natuurgebied Majete. 
Ik raakte in gesprek met Joseph, een Zuid-Afrikaan die betrokken was bij het transport van giraffen naar Malawi. Toen ik hem vertelde over het werk van Care4Malawi, vroeg hij hoe hij financieel kon bijdragen.
Even later kwam hij terug en overhandigde hij mij een gevouwen vel papier. Daarin zaten tien biljetten van honderd dollar: in totaal 1.000 dollar voor het werk van Care4Malawi.

Het was een onverwacht en hartverwarmend gebaar. Het herinnerde mij eraan hoe belangrijk het is om open te staan voor mensen en gewoon vrijuit te spreken over waar je mee bezig bent. Een eenvoudig gesprek kan onverwacht uitgroeien tot iets van grote betekenis. Voor mij was deze ontmoeting ook een aanmoediging om met vertrouwen en energie verder te gaan met ons werk.

Met hoop en vertrouwen vooruit
We hebben tijdens deze reis veel gezien en geleerd. We hebben de uitdagingen ervaren waarmee mensen in Malawi dagelijks te maken hebben, maar ook de toewijding gezien waarmee lokale medewerkers en ondernemers aan een betere toekomst werken.

Wat mij vooral bijblijft, is dat herstel mogelijk is wanneer mensen verantwoordelijkheid durven nemen, wanneer gemeenschappen ruimte bieden voor een nieuwe start en wanneer lokale organisaties de kans krijgen om zich verder te ontwikkelen.

Care4Malawi wil samen met Prison Fellowship Malawi blijven bouwen aan herstelrecht dat duurzaam is verankerd in de lokale samenleving. Dat vraagt om geduld, samenwerking, kennis en financiële middelen. Daarom blijven we zoeken naar manieren waarop lokale ondernemingen kunnen bijdragen aan de continuïteit van dit werk.

Ik ben dankbaar dat ik deze reis mocht maken en met eigen ogen heb kunnen zien waar we ons samen voor inzetten.

We zijn er nog niet, maar we hebben opnieuw stappen gezet. En de momenten van herstel, de betrokkenheid van onze partners en de onverwachte ontmoetingen geven mij vertrouwen om verder te bouwen aan hoop en een nieuwe toekomst in Malawi.

Cees de Mooij
Voorzitter Care4Malawi